تبليغاتX
گـروه تئـاتـر ســــوال ؟

گـروه تئـاتـر ســــوال ؟

مــا زنـده به آنیــم که آرام نگــیریـم ___ مــوجـیم که آســودگـی مـا عـدم مـاست

منوی اصلی

آرشیو مطالب

لینکستان

پشتیبانی

امار وب

امکانات


هــر هفــته بابیوگــــرافی یکی از ستــاره ها......

الفردو پاچينو در سال 1939 در يك خانواده ايتاليايي تبار در نيويورك ديده به جهان گشود.
او نيز از چمله بازيگراني است كه براي خروج از پشت ديوار بلند گمنامي و قرار گرفتن در جايگاه شايسته خود به يك اتفاق خجسته نياز داشت .

او كه تا 32 سالگي در پيچ و خم تئاترهاي برادوي و آموزشهاي اكتورز استوديو به پروزش انرژي نهفته در صحنه خود را با نقشهايي نه چندان موفق به آستانه سينما رسانده بود در سال 1972 اين امكان را يافت كه با درخشش در 2 فيلم " ناتالي و من " و " وحشت در نيدل پارك " استعداد كم نظير خود را بروز دهد.
از اين پس پاچينو گام در راهي نهاد كه تا به امروز او را به عنوان يكي از بزرگترين بازيگران سينماي جهان و يكي از اساتيد مسلم بازيگري رهنمون كرده است.
بدون شك ايفاي نقش " مايكل كورلئونه " در فيلم بي نطير ( پدرخوانده 1) گامي موثر به سوي قله هاي ترقي بود.

پس از موفقيت پدر خوانده , پاچینو نوار موفقيتهاي خود را با دو فيلم سرپيكو و مترسك ادامه داد
سرپيكو بار ديگر او را مانند پدر خوانده نامزد جايزه اسكار كرد.
نقش آفريني دوباره او به نقش مايكل كورليونه و اين بار در فيلم پدرخوانده 2 و اين بار نيز در مقابل يكي ديگر از نوابغ بازيگري چهان يعني دونيرو بار ديگر او را نامزد جايزه اسكاري كرد كه به نظر مي رسيد زمان زيادي را بايد براي به دست آوردن آن تلاش كند .

پاچينو دهه 70 را با سه فيلم ديگر به پايان برد كه براي دو فيلم " بعد از ظهر سگي " و عدالت براي همه " بار ديگر نامزد جايزه اسكار شد.
دهه 80 دهه سقوط پاچينو بود , شايد تنها بتوان به فيلم بي نظير برايان دي پالما " صورت زخمي " در اين دهه اشاره كرد . گرفتار شدن پاچينو در دام الكل و كوكايين پاچينو را به سمت نابودي مي كشيد .

پاچينو با ترك اعتياد خود دوباره به عالم سينما بازگشت و بار ديگر شخصيت مايكل كورلئونه را اين بار در شكل و شمايلي جديد و در آخرين قسمت از 3 گانه پدرخوانده " پدرخوانده 3 " تجسم بخشيد.
پس از ترك اعتياد پاچينو دوباره با قدرت به نقش آفريني هاي خود ادامه داد و انقدر در كار خود استمرار بخشيد تا اينكه در سال 1982 آكادمي اسكار او را براي ايفاي نقش سرهنگي كور شده در فيلن " بوي خوش زن " شايسته دريافت جايزه اسكار اعلام كرد .

بازگشت باشكوه پاچينو به عالم سينما همچنان ادامه دارد و او همچنان با نقش آفريني هاي بي نظير خود بر پرده سينماها مي درخشد.

فيلمنگاري: 

ناتلالي و من 1969
وحشت در نيدل
پارك 1971
مترسك 1973
سرپيكو 1973
پدرخوانده 2 1974
بعد از ظهر سگي
1975
بابي ديرفيلد 1977
عدالت براي همه 1977
دريانوردي 1980
نويسنده
, نويسنده 1980
صورت زخمي 1983
انقلاب 1985
بازجويي 1986
درياي عشق
1988
ديك تريسي 1989
فرانكي و جاني 1990
پدرخوانده 3 1990
گلن گري گلا
راس 1992
بوي خوش زن 1992
                                                                                                    راه كارليتو 1993
مخمصه 1995
شهرداري 1996

درجستجوي ريچارد 1996
دني براسكو 19997
وكيل مدافع شيطان 1997
خودي
/ نفوذي 1998
هريكشنبه موعود 1999
قهوه چيني 2000
بي خوابي 2002
سيمونه
2002
مردمي كه مي شناختم 2002
تازهكار 2003
گيگلي
2003

                                                                    

 

 

 

 

 

 

 

 

تهــیه و تنظـــیم: امیر حســـین تفخـــیمی

oscar_man98@yahoo.com

به قلم: امیررضا-امیرحسین ׀ تاریخ: سه شنبه 30 مرداد1386 ׀ موضوع: ׀ لینک به این مطلب ׀

نمایشنامه نویسی و کارگردانی در یک نگاه

 

چکیده ای از صحبت های آقای حمید رضا نعیمی در مورد نمایشنامه نویسی و آقای آرش دادگر در مورد کارگردانی در هفتمین جشنواره تئاتر ارتــــش"" با حضوراعضـــای گروه سوال؟""

 

 

نمایشنامه نویسی :    ......................................................................................

 

حمید رضا نعیمی :                          "" تئاتر زندگی نیست بلکه نمایش زندگی است""

 

          درتئاتر وقت تلف کرنی وجود ندارد و تماشاگر تئاتر یک  عنصــــر فعـــــال است و همچنین 

         

          زمان تئاتر زمان زنده ست نه مــــــــــرده " همـــچنین در تئاتر عـــینیت بخشـــیدن مهم است

 

          نه ذهنیــــت که در نتیجـــه کار مســــاوی اســـت با رویداد و عمــــل

 

درام از کجا آغاز می شود ؟ درام از مکان آغاز می شود وحتما مکان باید بر کارکتر هایش تاثیر بگذارد و کاری که ما باید انجام دهیم آن است  که بدانیم چطور نمایش دراماتیکی بوجود آوریم

 

درام با چی آغاز می شود ؟ درام با تصمیم یک قهرمان که نیاز دراماتیک یک قصه است آغاز می شود .

تئاتر سکوتی است که با دیالوگ تمام می شود و همینطور عکس این ماجرا هم می تواند صادق باشد یعنی می تواند  با دیالوگ شروع شده و با سکوت پایان یابد.

 

ابزار کار یک درام نویس زبــــــان دراماتیک آن است که زبان عمل و ایجاز است .

 

1.طـــــــرح نمایشنامه:

 

از طریق طرح نمایش نامه است که مهم بودن کار را نمایش داده می شود و همچنین تعــــداد پرده ها و صحــــنه های نمایش و تعـــــداد کارکــــترهای اصلی و فــــرعی و پایان هر صحنه و ورود و خروج کارکــــتر ها و نیاز دراماتیک قهــــرمان اصـــلی و همچنین رویدادها در طرح نمایشنامــــه مطرح می شود طـــــرح نمایشــــنامه  یک پروژه عظـــــیم و دقــــیق است.

 

2 . داســــتان نمایشـــنامه :

 

در داستان نمایشـــــنامه جزئیات و روابط علت و معــــلولی اتفاقــــات مطــــرح است.

 

کــــاراکتر :

 

بهترین نمایشــــنامه ها دارای کــــاراکتر های فــــعال اند " کــــاراکتر ها نمایـــنده افـــــکار ما نیســــتند  بلکه نماینده افــــکار خــــودشــــان اند .

شخصــــیت غیر واقــــعی را به تصــــویر کشیــــدن عیـــب نیست مهم این است که برخاســــته از تجــــربه و تخــــیل مـــا باشـــــد.

همــــــــینگوی می گوید آثار من عین یک کـــوه یخــــی است که شمــــا فقط  یک هشــــتم آن را می بینید.

 

ارتباط نویســــنده با کاراکـــــتر:

 

1.    یا به کارکــــکتر گیر داده و رهایش نمی کند

2.    یا خیلـــی ازادش گذاشـــــته است

 

اولـــین چــــیزی که به نویســــنده به ارث می رسد  تنهـــــــایی است چـــون به فــــکر کردن نیاز دارد و این یعنی هنــــر مندانه به زندگی نگــــا ه کردن.

 

1.    کارکــــتر بر اســــــاس پرداخــــت شـــامل :

 

1.    تیــــپ

2.    شخــــصیت  :  به آن دسته از کارکــــتر هایی که رفتــــارشان قــــابل پیش بینی نیســــت می گویند.

 

 

2.    کارکـــــتر بر اســــــاس تحـــــــول:

 

1.    ایســـــتا : کارکــــتر هایی که تا آخر اثر هیـــچ تغییــــری نمی کنند.

2.    پــــویا :  کارکـــــرهایی که مدام در حال تغییـــــرند.

 

 

چهــــار عنصـــری که یک شخصـــیت خوب را می ســــازد :

 

1.    نیـــــــــآز درامــــــاتیک

2.    دیدگـــــــــــاه

3.    تغییـــــــــــر

4.    طـــــرز برخــــــورد

 

کارگــــــــــــــــردانی:...................................................................................

 

آرش دادگــــــــر            "باید درســـــت دید و درســــت عمـــل کرد"

                              

                                 "تئاتــــر کارش ســـــــــرگرمی اســــــــت"

                   

                      "یک کارگــــردان باید قصــــــــه گوی خـــوبی باشـــد"

 

    "بزرگ ترین دشمـــن تئاتــر عشق و دوست داشتن و احساسات است"

 

یک کارگــــردان  باید بداند که می تواند آن چیــــــزی که در ذهـــنش است  بهتــــر از هر کس دیگه ای به نمـــــــــــایش بگذارد.

 

یک کارگــــــــردان باید تجربه شخصــــــــی اش را تبدیل به تجــــــــربه عمـــــومی کند و خیلی هم باید خـــب تصـــویر ســـازی کند.

یک کار گــــردان خوب باید ترکـــــــــیبی را به تماشــــــــا گر نشـــــان دهد که تا حالا تماشاچـــــی آنرا ندیده اســــت و باید نسبت به Material   و آماده ســــازی شناخــــت داشته باشــــد.

ابزارهـــــای کارگـــــــردان :  بازیگــــر" صحــــنه " خلاقیــــت " نور و ....

 

مـــــــــا باید یک قصـــه گوی مــــــاهر باشیم بعــــد از قصـــه گفتــــن تعریف قصـــه مهم اســــت.

 

مهم ترین مــــوضوع اصلی یک داســــتان درگــــیری آن است و جهـــان متن مهم ترین وظیفـــه اش آن است که یک نظام با نظم را بوجـــود آورد.

شناخـــــت یک رویداد مســــــــاوی است با اتفـــــاق حادثـــــه     ما باید از یک رویداد به رویدادی دیگــــــــر برسِـــــیم.

وظیفـــه بازیگـــــر در کارکــــتر عمـــل کردن است.

 

باید لابه لای دیالوگ ها دنبــــال عمــــل گشـــــت و ما از طـــریق رفتـــارهای دیگـــران باید شخصـــیت و عمـــل فـــرد را دریابیـــم.

تئاتری را اجــــرا کنید که حتی اگــــرهم دروغ باشــــد یک جـــــوری به تمــــاشاگر بفهمـــآنید که آنهــــآ درگیر این دروغ شوند و آنرا باور کنند.

 

 

دکــــــــــــوپاژ:     پلان بندی یک ســـــــکانس است.

پرسنیـــــــوم:       جــــــایی است در جلـــــــوی صحنـــــه که اتـــــفاق در آنجا می افتد.

 

در کارگــــردانی نباید توصیــــــف کرد باید موقعــــیت را اجـــــــــرا کرد و از اتفــــاق های گونــــاگون باید اتفــــاق دراماتیک تر را گــــــذینش کرد.

باید دنبـــال ناشــــناخته ها بود  تا به شنــــاخته ها رسید .

 

نویسنـــده سعــــی دارد تجـــربه شخصـــی خود را به تجربه عمــــوم تبدیل کند و کارگـــردان سعـــــــی دارد تخیل شخصــــی خودش را تبدیل به تخیل عمــــوم کند که به این قــــــاعده "مبتـــلا کردن " می گویند.

لــــوازم خـــوب انتقـــال دادن( مبتـــــلا کردن): خوب قصـــه گفتن " توضــــیح دادن دقیق و ...

 

هــــر گونه تغییـــــــــــر و جابجـــــــــایی را "میــــــزان ســــن" گــــویند .

 

هـــتر گونه تغییـــــــر بر روی صــــحنه زمــــان است که زیر مجمــــوعه های زمـــان شــــامل:

دیالــــوگ "حـــرکت"رفتــــار " اشـــیا " دکــــور و .... است.

 

یک کارگـــــــــردان باید این عـــــوامل را کنــــــــــــار بگذارد:

احســــاسات " عــــــــواطف"دیالوگ های زیبـــا" شــــعار " تصـــــاویر زیبا و ایدلوئوژی.

 

بزرگ ترین حرف یک کارگــردان معـــروف:

من نمی دانم که چی می خواهم ولی می دانم که چی نمی خـــواهم  چـــون یک بازیگر خودش باید پیدا کند.

 

و در آخــــر اینکه یک بازیگـــــر باید به همــــه اعضـــــای بدن خود اعتمــــاد کامـــل داشـــته  باشد و به هیچ وجـــه به آنــها  نباید شـــک داشته باشد.

 

تهیه و تنظــیم :  امیرحسین تفخیمی              oscar_man98@yahoo.com

 

به قلم: امیررضا-امیرحسین ׀ تاریخ: یکشنبه 28 مرداد1386 ׀ موضوع: ׀ لینک به این مطلب ׀

بیوگرافی

بیوگرافی  :  حمیدرضا نعیمی

نمايشنامه‌نويس و بازيگر
تاريخ تولد: 1353سرپل ذهاب
تحصيلات: كارشناسي ادبيات نمايشي از دانشگاه آزاد اسلامي، هنر و معماري، 376 ، كارشناسي ارشد بازيگري و كارگرداني از دانشگاه آزاد اسلامي، هنر و معماري، 1379


نمايش‌ها:
بازي در نمايش”دار چنار“به كارگرداني”شهرام كرمي“" تهران، تئاتر شهر، تالار چهارسو؛ 1373
نگارش و بازي در نمايش”گمسار“به كارگرداني”شهرام كرمي“؛تهران، تئاترشهر، تالار اصلي؛ فرهنگسراي نياوران؛ 1374
نگارش و كارگرداني نمايش”روزنه“؛ تهران، تالار سنگلج؛ 1375
نگارش و بازي در نمايش”خانه‌ كاغذي“به كارگرداني”شهرام كرمي“؛ تهران، فرهنگسراي ابن‌سينا؛1377
نگارش، كارگرداني و بازي در نمايش”وعده‌گاه نهنگ‌ها“؛ تهران، تالار مولوي؛ 1378
بازي در نمايش”شهر آدم، شهر حيوان“به كارگرداني”شهرام كرمي“؛ تهران، تئاترشهر، تالار كوچك؛ 1378
نگارش و كارگرداني نمايش”دختري با شنل ارغواني“؛ تهران، تئاترشهر، تالار كوچك؛1379
نگارش نمايشنامه”آواي سرخ“به كارگرداني”حسين نصرآبادي“؛ تهران، تئاترشهر، تالار قشقايي؛ 1379
نگارش و بازي در نمايش”آژاكس“به كارگرداني”آرش دادگر“؛ تهران، تئاترشهر، تالار نو؛1381
نگارش، كارگرداني و بازي در نمايش”داستان‌هاي كارور“؛ تهران، تئاترشهر، تالار نو؛ 1383
نگارش و بازي در نمايش”مكبث“به كار گرداني”آرش دادگر“؛تهران،تئاتر شهر،تالار نو؛١٣٨٤
بازي در نمايش"قضيه‌ي تراخيس" به كارگرداني" افشين هاشمي؛ تهران، تالار مولوي؛ 1384
نگارش نمايشنامه”قصه خوب خدا“به كارگرداني”شهرام كرمي“؛ تهران،تالار هنر؛١٣٨٤
بازي در نمايش"ددالوس و ايكاروس" به كارگرداني"همايون غني‌زاده"؛ تهران، تئاترشهر، تالار سايه؛ 1385
نگارش و بازي در نمايش"چه گوارا" به كارگرداني"كامبيز اسدي"، تهران، تالار مولوي؛ 1385
نگارش و بازي در نمايش"كالون و قيام كاستليون" به كارگرداني"آرش دادگر"، تهران، تالار مولوي؛ 1385

دريافت جايزه ويژه‌ي فيلمنامه‌نويسي براي فيلمنامه بلند داستاني”مخمصه“از يازدهمين جشنواره بين‌المللي روستا؛1376
دريافت جايزه اول نمايشنامه نويسي از دوازدهمين جشنواره سراسري دانشجويان براي نمايشنامه”وعده‌گاه نهنگ‌ها“؛ 1377
دريافت لوح تقدير به عنوان نمايشنامه‌نويس فعال در”روز جهاني تئاتر“؛ 1379
دريافت جايزه‌‌ي اول نمايشنامه‌ي اقتباسي براي نمايش" مكبث" از بيست و سومين جشنواره‌ي بين ‌المللي فجر براي نمايش"مكبث"؛ 1384
دريافت جايزه‌ي نمايشنامه‌نويسي برتر از سومين جشنواره تئاتر ماه براي"امشب ديگر مهره‌هاي پشتم ني‌لبك مي‌زنند"؛1385
دريافت جايزه‌ اول نمايشنامه‌نويسي از اولين جشنواره‌ي سراسري نمايشنامه‌نويسي كودك و نوجوان براي نمايشنامه‌"قصه‌ي خوب خدا"؛ 1385
چاپ نمايشنامه‌ي"وعده‌گاه نهنگ‌ها"؛ انتشارات جهاد دانشگاهي؛ 1379
چاپ نمايشنامه‌ي"شب بي‌پايان فاخته"؛ انتشارات نيستان؛ 1380

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

بیوگرافی  :   آرش دادگر

كارگردان، مدرس تئاتر در دانشگاه هنر و معماري دانشگاه آزاد اسلامي تهران
تاريخ تولد: 1352شيراز
تحصيلات: كارشناسي نمايش با گرايش بازيگري از دانشگاه آزاد اسلامي تهران، دانشكده هنر و معماري؛ 1376كارشناسي ارشد كارگرداني از دانشكده دانشگاه تربيت مدرس؛ 1381

نمايش‌ها:
بازي در نمايش”آرمون“ به كارگرداني”رضا حداد“؛ تهران، جشنواره تئاتر دانشجويي سراسر كشور؛ 1373
بازي در نمايش”بهار عشق، خزان عمر“ به كارگرداني”احمد مايل“؛ تهران، سيزدهمين جشنواره بين‌المللي تئاتر فجر، تالار وحدت؛ 1373
بازي در نمايش”معركه در معركه“ به كارگرداني”رضا حداد“؛ جزيره كيش، آمفي تئاتر رو باز؛ 1374
بازي در نمايش”سوداي بي‌پيرايه زمان“ به كارگرداني”هومان فاضل“؛ تهران، نخستين جشنواره نمايش‌هاي كوتاه تجربي دانشكده هنرهاي زيبا، تالار سمندريان؛ 1374
بازي در نمايش”رستم از شاهنامه رفت“ به كارگرداني”رضا حداد“؛ تهران، تالار مولوي؛ 1377
بازي در نمايش”كوپه“ به كارگرداني”هومان فاضل“؛ تهران، سومين جشنواره نمايش‌هاي كوتاه تجربي دانشكده هنرهاي زيبا، تالار سمندريان؛ 1377
كارگرداني، طراحي صحنه و بازي در نمايش”زماني براي گفتن“؛ تهران، تالار مولوي؛ 1378
كارگرداني، طراحي لباس و بازي در نمايش”من و هزار تو“؛ تهران، تئاترشهر، تالار شماره 2؛ آلمان، تئاتر روهر؛ 1380
بازي در نمايش”دير راهبان“ به كارگرداني”فرهاد مهندس‌پور“؛ تهران، تئاترشهر، تالار سايه؛ 1380
دستيار كارگردان در نمايش”روز رستاخيز“ به كارگرداني”فرهاد مهندس‌پور“؛ تهران، تئاترشهر، تالار قشقايي؛ 1381
كارگرداني، طراحي صحنه و لباس و بازي در نمايش”آژاكس“؛ تهران، تئاترشهر، تالار نو؛ 1382
كارگرداني و طراحي صحنه در نمايش”داستان‌هاي كارور“؛ تهران، تئاترشهر، تالار نو؛ 1383
كارگرداني و بازيگر در نمايش”الفباي ضربه‌ها“؛ تهران، تالار مولوي؛ 1384
كارگرداني، طراحي صحنه و لباس و بازي در نمايش”مكبث“؛ تهران، تئاترشهر، تالار نو؛ 1384
بازي در نمايش"چه گوارا" به كارگرداني"كامبيز اسدي"؛ تهران، تالار مولوي، 1385
مشاور، طراحي صحنه و لباس در نمايش" خدا را هجي كن" به كارگرداني"مهران امام‌بخش"؛ تهران، تئاتر شهر، تالار نو؛ 1385
كارگرداني، طراحي صحنه و لباس و بازي در نمايش"كالون و قيام كاستليون"؛ تهران،تالار اصلي تالار مولوي، 1385

مدرس تئاتر در دانشكده هنر و معماري دانشگاه آزاد اسلامي، واحد تهران

 

به قلم: امیررضا-امیرحسین ׀ تاریخ: یکشنبه 28 مرداد1386 ׀ موضوع: ׀ لینک به این مطلب ׀

نسبت های تراژدی در دوره های نمایشی

قسمت اول

پیدایش تراژدی

نام تراژدی و شکل آن به عنوان یک نمایش از یونان باستان نشئت می گیرد.مهمترین نظریه درباره پیدایی این شیوه نمایشی,تراژدی را زاییده آیین ها و مراسم مذهبی واجتماعی بشر می داند که سعی داشته برای احاطه بیشتر بر زندگی اش که گمان می برده بر سیطره خدایان و اساطیرو دست کم در ارتباط با آنها بوده است, دست به عمل بزند و با دستیابی به یک احساس مشترک گروهی,در ارتباط با عناصر مافوق طبیعی,به هدفی غیر مادی دست یابد.این مراسم آیینی شایدبیشتر به عنوان یک ضرورت مذهبی و برای ارضای نیازهای خارج از اراده انسان برگزار شده؛اما به هر حال زمینه ساز شکل گیری یک حرکت گروهی سازمان یافته ر به نام نمایش و تراژدی شده است که تا مدتها پس از شکل گیری کاملنیز همچنان تاُثیرات مستقیم و غیرمستقیم تسلط و حضور مسلم خدایان بر این مراسم را در خود داشته است.

اینکه انسان با انجام آیین ها بخواهد با خدایان،ارتباط برقرار کند و از این طریق به یک همگرایی ظاهری (میان اجراکنندگان مراسم) و باطنی (به لحاظ درونی و در ارتباط با عناصر مافوق الطبیعه) دست یابد، همان چیزی است که بعدها،رفته رفته سیستمی را تشکیل می دهد که در آن،برنامه های انجام مراسم انسجام یافته تر می شود و نظامی به نام تئاتر را به وجود می آورد.

یونانیان که خدایان متعدد را به عنوان میراثی مهم از پیشینیان به همراه داشتند،بعدها همراه با شکل گیری فلسفه یونانی،توجه بیشتری به انسان می کردند تا آنجا که <<...قبل از سده پنجم پروتاگوراس علناّ اعلام کرد:انسان همه چیزهاست.همین تفکر بعدها،انسان را در برابر خدایان ودر ارتباط با آنها قرار می دهد و تاثیر زیادی در شکل گیری تراژدی و تئاتر برجا می گذارد.>>

<<یونانیان هرگز بر این عقیده نبودند که، انسان قادر به درک همه چیز است.آنان همواره اذعان داشتند که تقدبر،غیر قابل پیش بینی است؛بنابراین می توان گفت اندیشه یونانی درگیر اعتقاد به عقلانی بودن انسان از یک سو و عناصر غیرقابل درک از سوی دیگر بوده است.>>

انسان منطبق بر اندیشه یونانی در عین حال که مقام و مرتبه بالایی دارد در ارتباط کامل با عناصر مافوق طبیعی است و همین ارتباط است که درام را با مضامین بسیار شکل می دهد و همین رابطه انسان با مافوق طبیعت(خدایان) است که نتیجه و سرانجام بسیاری از نمایشنامه ها را هم به دنبال دارد.

 

ادامه دارد...

 

به قلم: امیررضا-امیرحسین ׀ تاریخ: شنبه 27 مرداد1386 ׀ موضوع: ׀ لینک به این مطلب ׀

نگاهي به نمايش لبخند با شكوه آقاي گيل نوشته اكبر رادي و كارگرداني هادي مرزبان

                     سقوط بي‌شكوه آقاي گيل
حتي اگر چشم خود را بر"منجي در صبح نمناك"، "از پشت شيشه‌ها"، "باغ شب‌نماي ما"، "آهسته با گل سرخ" ببنديم، حضور "لبخند باشكوه آقاي گيل" در تاريخ ادبيات نمايش ايران كافي است كه بي‌درنگ بگوييم اكبر رادي فخر تئاتر ايران است، حتي با احتساب دو اشتباه چون "هاملت با سالاد فصل" و "کاکتوس" .
در حال و روز فعلي پيكر نزار ادبيات نمايشي بيش از هر چيز نيازمند كارگرداناني با اعصاب پولادين است. اگر آثاري مثل «لبخند باشكوه آقاي گيل» روي صحنه برود و سازوكار نقد و نظر هم به راه و از همه مهم‌تر سر به راه باشد.
هادي مرزبان در مصاحبه اخيرش گفته: «رادي گفت اين نمايشنامه در رديف آثار توست.» حالا كه شايد به گونه‌اي درخواست يا به بيان بهتر پيشنهاد رادي اجابت شده، اتفاقي است كه كمتر در شرايط مشابه رخ داده است؛ يعني يك اثر برجسته ايراني كه نمايشنامه‌نويس آن در حال خلق آثار تازه‌اي هم هست و هنوز علاقه‌مندان او ظرفيت مطالعه آثار تازه او را دارند و انتظار هم براي آن مي‌كشند، در سالن اصلي تئاترشهر اجرا شود. خوانندگان آثار رادي و تماشاگران مرزبان به اين نكته واقف هستند كه اجراي "پايين‌گذر سقاخانه" چه به لحاظ اجرا و چه به لحاظ متن، در قياس با اجراي "لبخند باشكوه آقاي گيل"- هم در اجرا و هم در متن- در اين سير منطقي قرار گرفته كه اثر قدرتمند لاجرم توان نهفته‌ بيشتري براي اجراي بهتر دارد. از اين منظر اجراي اين نمايشنامه در مقامي بالاتر از "پايين‌گذر سقاخانه" قرار مي‌گيرد. البته اگر مخاطب حوصله كند، حتي اگر چشمان خود را ببندد و فقط به كلمات و شكل ديالوگ‌نويسي رادي توجه كند، يا به اصطلاح فقط شاهد نمايشنامه‌خواني اثر باشد، باز هم چيزي از ارزش‌هاي آن كاسته نخواهد شد. اما بي‌انصافي است اگر بگوييم كه اجراي مرزبان فارغ از پاره‌اي ايرادهاي فاحش بدتر از اجراي پايين‌گذر سقاخانه بوده است. هرچند كه در انتهاي اجرا، تماشاگران احساس ملال مي‌كردند. اين ملال نتيجه مبهم ماندن برخي روابط و ظرايف نمايشنامه بود. براي مخاطبي كه اين نمايشنامه را خوانده بود و در سالن حاضر مي‌شد، تحمل اين ملال- كه باز تأكيد بر مبهم ماندن ظرايف است- آسان‌تر بود. به هر حال اجراي اين اثر در نگاه اول اين امكان را براي تماشاگر دارد كه ضمن ناديده گرفتن اجراي پيشين بار ديگر به ياد يكي از شاهكارهاي رادي، نگاهي دوباره به اين نمايشنامه داشته باشد. حالا اگر هم سپاس‌نامه‌نويسان از مخاطبان هم بابت رفتن و خريدن و خواندن اين اثر متشكر شدند كه فبها‌لمراد. اگر هم نه، كه بايد صبر كرد تا روزي كه آثار يكي از آنها از موارد امتحان باشد و جايزه هم به نام يكي از آنها اهدا شود.
في‌المجلس دورانديشي آنها ستودني است.

چاپ اول: 1352
نخستين اجراي "لبخند باشكوه آقاي گيل" فروردين‌ماه 1353 به كارگرداني ركن‌الدين خسروي بود. سال پيش از اين هم انتشارات زمان نمايشنامه را منتشر كرده بود. ناشري كه پيشتر"صيادان" و پس از آن"در مه بخوان"، "هملت با سالاد فصل" و "منجي در صبح نمناك" را هم منتشر كرد. دو سال پيش از انتشار اين اثر"مرگ در پاييز" و مجموعه داستان‌هاي "جاده" منتشر شده بود. بازيگران "لبخند باشكوه آقاي گيل" محمدعلي كشاورز، آذر فخر، جميله شيخي، محمد مطيع، ايرج راد، آهو خردمند، منوچهر رادين و... بودند كه سهراب سليمي كوچك‌ترين نقش نمايش (يعني نقش طاهر) را ايفا مي‌كرد. نگارنده كه پنج سال بعد از آن متولد شده، حق هيچ‌گونه دعوي درباره آن ندارد، اما از انتخاب نقش "گيل" براي محمدعلي كشاورز،"فروغ‌الزمان" براي جميله شيخي و ايرج راد براي"جمشيد"،‌ محمد مطيع براي داود و سهراب سليمي براي"طاهر" به خوبي پيداست كه كارگردان دست‌كم در اولين هنرنمايي خود، نقش‌ها را به خوبي تقسيم كرده است.
و اما نمايشنامه سه‌پرده‌اي آقاي رادي. رادي براي هر كدام از پرده‌هاي اين نمايشنامه عنواني برگزيده است. پرده اول: چنگ در باد، پرده دوم: ضربه عجيب و پرده سوم: مرده‌ريگ.
انتخاب اين عناوين كه در اجراي مرزبان در بروشور و در صحنه به كار نيامده،‌ نشان از اين مهم دارد كه اين نام‌گذاري‌ها فارغ از كاربرد صحنه‌اي در اغلب موارد از سوي نمايشنامه‌نويساني به كار مي‌رود كه به اثر خود تنها به عنوان نوشته‌اي براي اجرا روي صحنه نظر ندارند و نمايشنامه از ديد آنها يك اثر مستقل ادبي است كه توانايي ادامه حيات در كنار ساير آثار ادبي را دارد.
شكل تشريح ويژگي‌هاي شخصيت‌هاي نمايشنامه هم دليل ديگري است كه مي‌توان براي اثبات اين مدعا اقامه كرد. نمونه آن معرفي طوطي است: «... تر و ترد و زيبا، با طراوت روستائيانه، كلفت.» قريب به يقين اين شكل معرفي كه براي بازي گرفتن از بازيگران نوشته شده، با دقت و ظرافتي ادبي انجام شده است. مابقي اثر هم پيرو همين لطايف و ظرايف است. و همين لطايف و ظرايفي كه حالا سهل از آن حرف مي‌زنيم، در اجراي اثر بزرگ‌ترين مانع براي صراحت و حاضر و آماده كردن و جَويدن لقمه براي دهان مخاطب است. نثر رادي در توضيح صحنه هم پيرو همين قاعده است. در ديالوگ‌پردازي‌ها هم قاعدتاً اين نگرش حاكم است. حتي وقتي كه محتوا و فحواي كلام كاراكتر‌ها شعار‌زدگي دارد، باز هم شنيدن شعارهاي آنها بدون خروج از چارچوب گوشنوازي نيست. وقتي كه كاراكترها منويات و علايق خود را غلو‌آميز، در قالب حديث نفسي آشكار مي‌كنند، باز هم خواننده خود را با زباني پريشان و كلماتي هرز مواجه نمي‌بيند. آهنگ و ريتم نهفته در كلام و حفظ اين ويژگي نهفته در دهان و حركات و سكنات بازيگران باز هم شاخص ديگري براي دشوار بودن كارگرداني اين اثر است.
حتي در بخشي از نمايشنامه رادي انتظار اجراي دقيق و بعدي از لايه‌هاي بسيار دروني كاراكتر را دارد كه قطعاً هر كارگرداني براي به تصوير كشيدن دستور صحنه رادي يا نياز به خلاقيت بسيار دارد يا در نهايت به بن‌بست رسده و از خير آن مي‌گذرد. يكي از دستور صحنه‌هاي دشوار رادي در اين نمايشنامه براي عيان كردن درونيات"فروغ‌الزمان" است. فروغ‌الزمان چنان كه رادي گفته «چهل‌ساله، مجرد، استاد كرسي روانشناسي دانشگاه» است. اثر مبين جزئيات بيشتري درباره اوست.
يكي از دشوار‌ترين صحنه‌هاي نمايشنامه براي كارگرداني، لحظه‌اي است كه"مهرانگيز" مشغول كشيدن فيگور"طاهر" است و فروغ‌الزمان از دور به طاهر خيره شده و او كه سراسر نمايشنامه آنها و هم‌قشران آنها را حيوان خطاب مي‌كند، مسحور زيبايي طاهر شده و كششي غير‌افلاطوني در دستور صحنه آمده كه در سكوت بايد اجرا شود. اجراي چنين صحنه‌اي بدون شك دشوار است.
صورت بازيگر چندان وضوح لازم را ندارد، حركات اضافه هم ژرفناي كنش را لوث مي‌كند، پس چاره چيست؟ قطعاً حركت موزون فرزانه كابلي با يك پارچه بنفش گرداگرد طاهر، حق مطلب را در اين اثر و تأكيد نويسنده بر عقده‌هاي دروني فروغ‌الزمان به زيبايي تصوير نكرده است. البته يافتن راهي غير از اين هم چندان سهل و ساده به نظر نمي‌رسد.
درباره تعارض اجرا و نمايشنامه مثال‌هاي ديگري هم هست كه به تفصيل خواهد آمد، اما درباره اجرا ذكر اين نكته ضروري است كه خواندن نمايشنامه زواياي تاريكي از اجراي اثر را روشني خواهد بخشيد؛ چون همان طور كه اين صحنه اغراق‌آميز اجرا شده، برخي كنش‌ها هم مبهم باقي مانده‌اند.

سالن اصلي تئاتر شهر: 1386
رادی در ویراست های بعدی، متن را دچار تغییراتی جزیی کرده آنچنان‌که گاهي كلمه‌اي اضافه يا حذف شده است. يكي از اين نمونه‌هاي كوچك در گفت‌وگوي فروغ‌الزمان و جمشيد رخ مي‌نماياند.
فروغ‌الزمان چنان‌چه در نمايشنامه آمده، به جمشيد مي‌گويد:«چرا سرمايه نفيستو نمي‌فروشي»، در ویراست جدید می خوانیم: «چرا بوف كور نفيستو نمي‌فروشي». درست که اين نمونه‌هاي كوچك نظرات خود نمايشنامه‌نويس است، اما ويراستي در جهت بهتر شدن اثر نيست، بلكه به جاي برداشتن ابرو، موچين به ديده فرو رفته. نمونه دیگر در گفت‌وگوي كميك "تجدد" و "فخر ایران" (فخری اعظم در چاپ قدیم) هنگام جوياي احوال فرزند شدن است. تجدد مسلسل‌وار از طريق تلفن احوال "پانته‌آ" را مي‌پرسد. اين‌كه درس‌هايش را به موقع خوانده، هواي اتاقش مطبوع هست و... اما در ویراست آخر سعي شده نمك قضيه بيشتر شود و يك سوال درباره دبليوسي رفتن اضافه شده. نگراني فخر ایران و تكرار اين نگراني پس از پايان اين صحنه، نه تنها بار كميك نسخه آخر را زیاد نكرده، بلكه زائده‌اي ايجاد كرده كه در اولين نگاه انتقادي، مخاطب را به اين نتيجه سرراست خواهد رساند كه اين نوع طنازي به بار ننشسته است. هم‌جنس نبودن اين رفتار با ساير رفتارهايي كه از كاراكترها سر مي‌زند، يك نمونه از تغييراتي است كه متن را به نوعی از خود دور کرده.
مبهم بودن برخي روابط هم، يكي از دلايلي است كه پيش از اين به آن اشاره شد. گاهي اوقات متن مبين برجسته بودن رابطه‌اي ميان كاراكترها است. اين روابط اهميت دارند. مثلاً رابطه طوطي و جمشيد كه در هاله ديدگاه ابلهانه داود شكلي ديگر به خود مي‌گيرد، دربرگيرنده همه تعارضات رواني فروغ‌الزمان با خانواده خود و همه احساس مالكيت او به عمارت و حسادت و عقده‌هاي سركوب شده كاراكتري است كه روانكاو است و تلويحاً روانكاوي او خبر از ميل او به سلطه بر روح و روان ديگران دارد. اين برجستگي در اجرا مشهود نيست. در صحنه ديگري از نمايشنامه در دستور صحنه آمده است: «داود با تجهيزات شكار وارد مي‌شود. لحظه‌اي بر آستانه در مي‌ايستد با لبخند رضايت‌آميزي به منظره عليقلي‌خان و طوطي خيره مي‌شود.» حالا منظره آنها چيست؟ «طوطي جعبه ميناي ظريفي از روي عسلي برمي‌دارد و جلوي عليقلي‌خان مي‌گيرد. عليقلي‌خان يك سيگار برگ برمي‌دارد.» پس از اين منظره داود آمده، اعمال بالا از او سر زده و بعد: «طوطي متوجه داود مي‌شود و چنانكه گويي غافلگير شده است، جعبه سيگار از دستش به زمين مي‌افتد. داود تفنگ را از كولش برمي‌دارد و نشانه مي‌رود. صداي شليك تير با طنين دور پخش مي‌شود.»( چاپ 1352)
اين يكي از تكان‌دهنده‌ترين صحنه‌هاي نمايشنامه است كه در ویراست آخرصدای شلیک تیر از آن حذف شده و جای آن تنها لبخند مرموز داود مانده است. اما دراجراي هادي مرزبان این صحنه تقليل شديد يافته و مخاطب از يك صحنه زيبا محروم شده است. در اجراي مرزبان طوطي گل سرخي به طرف عليقلي‌خان مي‌گيرد، در همين اثنا داود خنده به لب و موذيانه وارد مي‌شود و درخواست شير مي‌كند . اين صحنه از نمايش با اين شكل اجرايي به شدت فضایی سانتي‌مانتال دارد. البته بهنام تشكر در نقش داود براي ارائه تصويري صحيح از داود همه تلاش خود را كرده و موفق بوده است. اما گيلانتاج -به‌رغم بازي خوب مهرخ افضلي- گيلانتاج به عنوان كاراكتر كليدي نمايشنامه نيست. بيش از حد لوده است در صورتي كه لودگي او بايد در ظرفي از ذكاوت انباشته شود. او مدام اخبار بحران را در سطح صحنه منتشر مي‌كند. ظرافت اين كاراكتر ايجاب مي‌كرد كه با پرهيز از لودگي بحراني را كه او نويد مي‌دهد، بر كل فضاي مرده صحنه حاكم شود.

بازيگر بي‌نظير اين اجرا بدون شك "سعيد نيكپور" در نقش"جمشيد" است. جمشيدي كه در توضيح رادي «سي و پنج‌ ساله، مجرد، دكتر فلسفه» است. او متفكري است كه شغل ندارد، خوب تحقير مي‌كند و به شدت حاضرجواب و با دايره لغاتي گسترده است. كمتر بازيگري توانايي ايفاي چنين نقشي را دارد كه بتواند بدون استفاده متظاهرانه از عينك و نفس‌هاي عميق و مكث‌هاي بيجا پس از اداي ديالوگ، تصويري كاملاً صحيح از كاراكتري به اين قدرت را ارائه كند."جمشيد" پيچيده‌ترين و دشوارترين نقش اين نمايشنامه است؛ البته پس از گيلانتاج كه درباره آن گفتيم. جنس پيچيدگي جمشيد اما از جنس گيلانتاج نيست. اگر جمشيد هم با بازي بد بازيگري اجرا مي‌شد. ديگر تماشاي "لبخند باشكوه آقاي گيل" هيچ توجيهي نداشت. فروغ‌الزمان كاراكتر دشوار ديگر اين اثر است كه بازي فرزانه كابلي حق مطلب را درباره آن ادا نكرده.‌ با اين حال مي‌توان به دليل بيروني‌ بودن اين شخصيت و برون‌ريزي احساسات زنانه‌اي كه در اثر براي فروغ‌الزمان پيش‌بيني شده، اجراي آن را به اندازه گيلانتاج و جمشيد دشوار ندانست.
در توضيح صحنه پاياني پرده دوم، اكبر رادي باز هم بازيگر قدر را به مبارزه مي‌طلبد. لبخند آقاي گيل در انتهاي اين پرده، كه پرده بعد ديگر فاقد حضور فيزيكي است، با توجه به عنوان نمايشنامه مي‌بايد به اسرارآميز بودن اثر بيفزايد. در پايان اين دستور صحنه آمده است: «عليقلي‌خان در حالي كه قوز كرده – بي آنكه نگاه كند – رو به ما خيره مانده است؛ و لبخندي همچو نور آهسته‌آهسته در چهره‌اش طلوع مي‌كند، لبخندي باشكوه كه ما به راز آن پي نبرده‌ايم و هرگز نيز...» توضيح صحنه با همين سه نقطه تمام مي‌شود. اصراري به كشف راز در ميان نيست، نمايشنامه چيزهاي سرگرم‌كننده بسياري دارد كه مي‌توان از خير اين آخري ‌گذشت. اما به هر حال اين لبخند بايد اوج توانايي بازيگر و كارگردان در ارائه مفهوم كلي نمايشنامه باشد. اگر اين لبخند مهم نبود، قريب به يقين اسم نمايشنامه "لبخند باشكوه آقاي گيل" نبود. در كارگرداني اين صحنه، بهزاد فراهاني در نقش عليقلي‌خان گيل در اسپات‌لايت روي صندلي قوز نكرده و در حالتي نامتعادل يك لبخند معمولي به لب دارد كه هيچ راز سر به مهري در آن نمي‌بينيم.

با تشکر از علی قلی پور 

به قلم: امیررضا-امیرحسین ׀ تاریخ: پنجشنبه 25 مرداد1386 ׀ موضوع: ׀ لینک به این مطلب ׀

مژده به اهالی تاتر

 

به نام آفریدگار هنر

به زودی مطالب جدیدی از گروه تاتر ؟ در این وبلاگ مشاهده خواهید کرد...

با مطالبی خواندنی از دنیای تاتر

منتظر باشید...

به قلم: امیررضا-امیرحسین ׀ تاریخ: چهارشنبه 24 مرداد1386 ׀ موضوع: ׀ لینک به این مطلب ׀

درباره وبلاگ

به نـــام خـــدا
چــه جــواب هایی دارد این عـــلامت ســـوال
شروعـــی کرده ایم از جـــنس ؟
جـــمعی عـــاشق
ســـکوت هایمان از جـــنس این عــلامت پــر شــده است
می خـــواهیم باشـــیم با همــه بودن ها و نبودن هــایش
و حــال با تمــام توان این بار با عـــلامتی جـــدید
علامتی ســـوال که دوســـت دارد بخنداند و لحظاتی حتی بگـــریاند
و لحـــظه ای به تامــلی عــمیق فــرو ببریم
دوســـت داریم خنده را روی صـــورت تمـــاشاگران عـــشق نقـــاشی کنیم
دوست داریم باور کنیم کــه می شـــود بود بی دغدغـــه هایی که دور می کند مــا را از هـــنر
دوست داریم باشـــیم برای شــما
که عـــاشقانه از هـــنر و هنـــر مند حمـــایت می کنید
با امـــید به آینـــده گـــــروه نمـــایش ؟
............................
گروه تئاتر سوال فعالیت خود را از سال 1386 در تهران آغاز کرده است.
اعضای گروه سوال (؟) :
احسـان الله دادی
امـیر حـسین تـفـخیمی
امیررضـا جـلالـی
آسـا رضـاخـانی
پــروانه ارســــالی
محمــد پـیــر هوشــیاران

.....................

×× سوابق گروه سوال ××

1. اجـــرای نمایش همه فرزندان مـن در سالن جام جـــم 85

2. اجـــرای نمایش خــرده جنایت های زن و شوهری در سالن جام جـــم سال 85

3. اجـــرای نمایش تانگـــوی تخم مرغ داغ داغ در سالن جام جـــم سال 85

4. اجـــرا ی نمایش پیک نیک در میدان جـــنگ در دانشـــگاه تهـــــران - جنــــوب در سال 86

و اجـــرای نمایش(( پیک نیک در میدان جنگ))در(( فـــــرهنگســـــرای بهمــــن)) از 29 تیـــــر تـــــا

17 مـــــرداد در ســــاعت 17:00 به اجـــــرا در آمــــد.

5. بازیگـــری در فیلم کــوتــاه " سکانس 44 "

6. بازیگـــری در فیلم کــوتــاه " زندان، شــهر، زندان "

7. بازیگـــری در فیلم کــوتــاه " عــوضی های کوچــه 13 "

8. نمـــایش ((در حال تمرین)) در سال 88 " کــاش یه تلمـــبه داشــتیم"

****************************
نمایــش های در حال اجــــرا:

۱. من-مکبث- تو فرزین ریحانی‌راد خانه کوچک نمایش ۱۶/۳۰

2. بوبوک به کارگردان بنفشه اعرابی در تالار اصلی مولوی ۱۸

3. مهر هفتم‌ سعید شاپوری قشقایی ۲۰/۳۰

4. قولنج داود فتحعلی‌بیگی حسین بابایی سنگلج ۱۹

5. تماشاخانه ایرانشهر، سالن شماره 1: "زال و رودابه"کارگردانی نادر رجب‌پوساعت 20:30

6. مرثیه‌ای برای یک سبک وزن‌ ایوب آقاخانی سایه ۲۰/۱۵

7. سگ سکوت طلا معتضدی آروند دشت‌آرای تالار ایرانشهر ۲۰/۳۰

8. خشکسالی و دروغ محمد یعقوبی تالار چهارسو 20/30

9. سالن اصلی تئاتر شهر : نمایش"باغ شکر پاره" به نویسندگی و کارگردانی قطب‌الدین صادقبازیگرانی چون

کرامت رودساز، کاظم هژیرآزاد، سامان دارابی، نوشین تبریزی و رهام مخدومی ساعت 20:15

10. کارگاه نمایش:"مجلس برادرکشی" نوشته تقی همتی‌نیا و سیروس همتی و به کارگردانی

سیروس همتی20:45مدت زمان 45 دقیقه

11.تالار کوچک:نمایش"ویولون‌هایتان را کوک کنید نمایش" کارگردانی

بیتاخارستان یساعت 19


لینکهای روزانه

جستجوی مطالب

طراح قالب

© All Rights Reserved to questiong.Blogfa.com / Theme by: best skin